رشته كوه دنا ، بهشت كوهنوردان ایران

رشته کوه دنا

رشته کوه دنا، بلندترین کوه و بزرگترین چین خوردگی رشته کوه بزرگ زاگرس محسوب شده و دارای خطالراسی به طول تقریبا 90 کیلومتر است و بین سه استان کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان و فارس واقع شده است.

این رشته کوه زیبا دارای 49 قله بالای 4000 متر میباشد. دنا با بزرگترین مجموعه قله های 4000 متر در ایران همچون گوهری بی همتا در میان رشته کوههای ایران می درخشد. در مورد دنا يه اشتباه عاميانه وجود داره، دنا يه قله نيست بلکه يه رشته کوه است.

دنا از شمال غربی تا جنوب شرقی کشیده شده است که به سه رشته اصلی و یک رشته فرعی عمودی توسط سه گردنه، بیژن، مورگل غربی و پوتک تقسیم میگردد.

 

رشته مرکزی دنا:

از گردنه بیژن به ارتفاع 3200 متر تا گردنه مورگل غربی به ارتفاع 4100 متر ادامه دارد و دارای 18 قله بالای4000 متر است، بلندترین قله رشته دنا و همچنین رشته بزرگ زاگرس قله قاش مستان یا بیژن 3 است. قلل دیگر این رشته از گردنه بیژن به ترتیب عبارتند از: بَرد آتش، سی چان 1 ، 2 و 3 ، حوض دال، کرَ سُمی شرقی، کَر سُمی غربی، تنگه  راه (حرا)، بیژن 1 (ماش)، کپیری، بیژن 2 (برج آسمانی)، قِزِل قُله، هِرم، کیخسرو، بن رو، بیژن 3 (قاش مستان) ، قبله، مورگل، مورگل غربی (پازنک) ، مورگل شمالی

در جناح مركزي دنا ، قله مورگل نيز از محور روستاي كرمي در كنار جاده ياسوج ، ميمند مي‌توان در مسير رودخانه كره تا نومون اول رسيد و از مسير تنگ زولدون از ديواره زير قله صعود كرد و ابتداء به قله کل گردل رسيد و سپس به سمت شرق و از روي خط الرأس‌ اصلي حركت نمود و به قله مورگل (دومين قله دنا) به ارتفاع 4425 متر رسيد. از ديگر قله‌هايي كه در جبهة مركزي قرار دارند و از جنوب و از مبدأ سي‌سخت مي‌توان به آنها صعود كرد سي‌چاني و برد آتش هستند كه از دو مسير گردنه بيژن و دره‌سي چاني قابل دسترسي اند كه در مدت يك روز مي توان به آنها صعود كرد.

 

رشته شمال غربی دنا:

این  رشته را اصطلاحاً جناح غربی گفته میشود، از گردنه مورگل غربی و قل های کاسه خفر شروع و به قله کل قَدویس ختم میگردد که دارای 21 قله بالاتر از 4000 متر است.

قله های آن به ترتیب از گردنه پوتک عبارتند از:

قلل کاسه خفر شامل: کل گردل، تل گردل و لوکوره

قلل کاسه پوتک شامل: پوتک، ایستگاه، قلات بزی و آب سپاه و فردای قیامت

قلل کاسه خرسان شامل: خرسان شرقی، خرسان غربی، کل فرهاد، کل چال ولی

قلل سه قپه شمالی شامل: کل شیدا، کل بلبل و کل قدویس

کل پازنی، کل شور و چات سوز

این منطقله بکر ترین و دور از دسترس ترین قلل دنا را در خود جای داده است. و تنها چند مسیر محدود برای رسیدن به ارتفاعات این بخش وجود دارد که بیشتر آنها نیز در زمستان غیر قابل استفاده هستند.در مورد صعود زمستانی برخی از قلل بخش غربی اطلاع دقیقی در دست نیست. اما به احتمال بسیار قوی برخی از قلل این بخش از جمله "قلات بزی" "خرسان شرقی " "خرسان غربی" و"چال وهلی" در زمستان صعود نشده اند.

 

رشته فرعی شمال دنا:

این رشته کمتر شناخته شده و کمتر مورد صعود قرار گرفته است، دارای 4 قله بالای 4000 متر است که به نام اهرام لوُکوره نیز خوانده شده اند. قله های این مسیر به ترتیب از روستای خفر عبارتند از: حوض دال شمالی، آب اسپید، کل اُواَرزنی و کَل اَسد به گردنه پوتک ختم میگردد.

 

رشته جنوب شرقی:

این  رشته را اصطلاحاً جناح شرقی گفته میشود، از گردنه بیژن و قله برف کرمو (4111 متر) آغاز شده و تا قله پازن پیر به ارتفاع 4280 متر ادامه دارد و دارای 9 قله بالای 4000 متر به نامهای: برف کِرمو، نمک، کل خرمن، نول شمالی، نول جنوبی، قاش سرخ، تاپو، رمُبسه و پازن پیر است.

 براي صعود به پازن پير كه بلندترين قله جناح شرقي دناست مي‌توان از مسير تنگ كبوتري در جادة‌ ياسوج ـ‌دهستان كاكان نيز گذشت و از مجراي تنگ خرسي از جناح شرقي قله صعود كرد و به قله رسيد. البته مسير اصلي و عمومي صعود به اين قله از مبدأ چشمه آب نهر واقع در جاده ياسوج به كاكان مي باشد.که ابتدا از کوههای چال کلاغ و سپس از گردنه خطير سوخته می گذريم و سپس به منطقه گاودانه در پايه اصلی صعود به کوه دنا می رسيم.

 

 

بیژن 3 یا قاش مستان، بلندترین قله دنا به ارتفاع 4450 متر

بهترین و نزدیکترین راه صعود این بلندترین قله، که پس از حوض دال بیشترین آمار نفرات صعودکننده را داراست، روستای خفر از جبهه شمالی میباشد.

وجه تسمیه نام بیژن 3 ، افسانه معروف شاهنامه فردوسی است و معنی نام قاش مستان برگرفته از فرهنگ غنی عشایر ترک می باشد. بسیار جالب است که با توجه به وجود شکاف و قاش انتهای قله نامگذاری شده است (قاش یا قاچ به معنی شکاف و چاک است) و گویند که بز و کل های منطقه در فصل جفتگیری و مست شدن به این شکاف می آیند و به همین روی این قله قاش مستان نام گرفته است.

سابقه اولین صعو این قله به سال 1333 توسط پیشکسوت کوهنوردی ایران آقای جلیل کتیبه ای برمیگردد، که شرح آن در مجله کوه آمده است.

 

راهنمای صعود قله بیژن 3 یا قاش مستان:

از روستای خفر در جهت غربی با عبور از بین باغ های زیبای سیب به ابتدای راه تنگ هال غریبون (کوه دژ) میرسیم. در کنار و جهت خلاف کانال آب باغ ها در جهت غرب با 3 ساعت کوهپیمایی به جان پناه فلزی میرسیم. (با توجه به پیدا نبودن جان پناه در مسیر حتما باید با راهنما و اطلاعات کافی مسیر را پیمود.) البته از تنگ آبشار خفر نیز از بین باغ ها مسیری به جان پناه وجود دارد که راه آن از مسیر تنگ هال غریبون دورتر است ولی با صفا و پر آب تر است.

از جان پناه تا قله در جهت شمالی راه از تنگ قاش مستان میگذرد، از جبهه شمالی که صعود را آغاز کنیم تنگه ای با شیب تند و بسیار بزرگ، در پیش رو داریم که یال سمت راست به مورگل شمالی و یال سمت چپ تنگه به قله قبله و نهایتاً به قاش مستان ختم می شود. راه های فرعی دیگر در تنگه وجود ندارد و نهایتاً در جنوب غربی و بلندترین نقطه به گردنه مورگل ختم میگردد. از جانپناه تا گردنه مورگل حد متوسط (البته بستگی به مقدار و نوع برف در برفچال قاش مستان میباشد) 7 ساعت و از گردنه تا قله یک ساعت زمان نیاز دارد.

مسیر دیگر صعود قله قاش مستان در دنباله صعود رشته و قله بن رو می باشد، می توان از مسیر کوهپیمایی روی گردنه بن رو با صرف 30 دقیقه زمان  به گردنه مورگل رسید و از آنجا به قله قاش مستان دست یافت.

راه دیگر که فنی میباشد و کمتر مورد استفاده قرار میگیرد، راه صعود جنوبی از روی گردنه بن رو درست زیر قله قاش مستان است ک هحدود 15 متر در انتهای صخره های مسیر احتیاج به حمایت با طناب دارد، و از روی گردنه طی 30 دقیقه به قله میرسیم.

غار و چشمه و رودخانه هاي رشته كوه دنا :

كوه دنا سه غار دنگزلو، نول، غار يخ و چشمه‌هاي زيادي دارد كه از جمله‌ي آن‌ها به چشمه‌ي ميشي، شرنيك و اسپيد به‌عنوان مهم‌ترين چشمه‌هاي آن مي‌توان اشاره كرد. از میان رودخانه‌هایی که از این قله سرچشمه می‌گیرند می‌توان از ریگان، ماربر، میریان، کوه گل، سریس، تیزاب و دزکرد نام برد.

 

حيات وحش رشته كوه دنا:

حيات وحش اين منطقه نيز در گذشته غني بوده و تنوع وحوش در كليه‌ي مناطق دنا كاملا مشهود بوده است.

خرس‌هاي قهوه أي بزرگ ، كبك دري ، عقاب ، كركس ، هما ، پلنگ ، گرگ ، گربه وحشي به ويژه گونه سياه گوش ، سمور ، راسو ، سنجاب ايراني ، شاهين ، بحري ، كبك ، ، سنگ چشم ، كمركوهي ، چكاوك ( انواع كيسه دهان ) ، بز و پازن از گونه‌های مختلف جانوران دنا هستند. كل ، قوچ و ميش نيز در منطقه حفاظت شده دنا در حال ازدياد نسل هستند.

از جمله‌ي درختان جنگلي اين منطقه:

بلوط، ارزن، بادام وحشي، گلابي وحشي، بيد و پوشش علفي و بوته‌يي شامل گون، علف پشمكي، جو وحشي، پياز كوهي و ريحان كوهي.

 رشته کوه دنا

خصوصیات جغرافیایی:

شهرستان دنا در 35 کیلومتری شمال غربی یاسوج به مرکزیت شهر سی سخت به ارتفاع 2200 متر از سطح دریا قرار دارد، این شهرستان 63 آبادي دارد كه 51 آبادي در قسمت جنوبي و 12 آبادي در قسمت شمالي آن واقع شده‌اند.
موقعيت جغرافيايي : دنا در بخش شرقي استان كهكيلويه و بويراحمد در جهت شمال غربي ـ جنوب شرقي آن قرار دارد كه از 30 درجه و 52 دقيقه تا 31 درجه و 15 دقيقه عرض شمالي و از 51 درجه و 9 ثانيه تا 51 درجه و 36 دقيقه طول شرقي امتداد يافته است.

 طول خط رأس هوايي آن 80 كيلومتر است كه قله با ارتفاع بيشتر از 4 چهار هزار متر از سطح دريا آن را شكل داده اند. اختلاف ارتفاع پايين‌ترين نقطه‌هاي كوه پايه تا قله‌ها گاه تا 3000 متر مي‌رسد. جبهة جنوبي دنا ، ديواره أي و كوه پايه‌هاي آن پوشيده از جنگل‌هاي بلوط است ( سمت شرقي و شمال شرقي استان كهكيلويه و بويراحمد) و جبهة شمالي آن ، خشك و نيمه خشك است ( جنوب استان اصفهان و شمال غربي استان فارس) براي سهولت مطالعه ، در طرح پژوهش و شناسايي منطقه دنا ، كه توسط محققان N.G.O . كانون پژوهش و شناسايي زاگرس ( كانون سبز فارس ) و به مدت پنج سال انجام شد كوه دنا براساس وضعيت توپوگرافي منطقه وسهولت مبادي صعود به قلل آن به 4 قسمت تقسيم شده كه از جبهة شمال غربي شروع مي‌گردد.

اطلاعات بیشتر: شهر سی سخت مرکز شهرستان دنا از استان کهگیلویه و بویراحمد است که در فاصله 35 کیلومتری از یاسوج مرکز این استان قرار دارد. برای رفتن به یاسوج می توان از استان خوزستان از راه بهبهان و از استان فارس از راه شیراز و یا اقلید و از استان چهار محال و بختیاری از راه لردگان و از استان اصفهان از راه سمیرم استفاده کرد.
در چند سال گذشته به‌دليل افزايش جمعيت، سلاح‌هاي غيرمجاز، توسعه‌ي راه‌ها و شكار و صيد بي‌رويه، جمعيت وحش در اين منطقه تا حد زيادي كاهش يافته است.

كوه‌هاي بلند زيباترين، تماشايي‌ترين و باهيبت‌ترين تجلي دستگاه آفرينش به‌شمار مي‌روند؛ كوه دنا و شهرستان دنا به‌دليل ارزش‌هاي متعدد، كوهستاني بودن و وجود عشاير زياد در دامنه‌هاي آن، اهميت ويژه‌اي براي مردم استان و كشور دارد. «سي سخت» در دامنه های دنا در 36 كيلومتري مركز استان مانند نگيني سبز بر دامنه‌ي این رشته كوه است كه آب و هواي بسيار مطبوع و معتدل كوهستاني دارد و در ميان كوه‌هاي سر به فلك كشيده، چشمه‌ها، آبشارها، باغ‌هاي انگور و گردو و سيب دارد.

منطقه حفاظت شده دنا یکی از غنی ترین منابع گیاهان داروئی و غیر داروئی کشور است و منطقه کهگیلویه و دامنه های زیبای دنا سرشار از جاذبه های طبیعی است. هم‌چنين انگور، سيب، گردو و عسل از سوغاتي‌هاي اصلي اين شهرستان به‌شمار مي‌آيند.

 

شهر باستاني دينار:

شهر باستاني دينار از آثار به‌جا مانده از دوره‌ي ساساني در اين شهرستان است؛ اين شهر باستاني منطقه‌اي بسيار وسيع در زير ديواره‌ي جنوب غربي در بويراحمد سفلي است كه اكنون به‌شكل مخروبه درآمده است و اهالي روستاهاي اطراف آن از ساروج‌ها و سنگ‌هاي آن براي ساختمان استفاده مي‌كنند. از نظر تنوع زيستي، اين شهرستان در نوع خود در كشور و حتا در جهان بي‌نظير است كه از تعداد تيره‌هاي شناسايي‌شده در اين شهرستان حدود 90 تيره از 150 تيره گياهي كشور 360 تيره گياهي جهان هستند؛ اين در حالي است كه كوه دنا به تنهايي حدود 60 درصد تيره‌هاي گياهي كشور و 25 درصد تعداد گل تيره‌هاي گياهي جهان را دارد.

 

مختصات جغرافیائی برخی نقاط دنا

(این نقاط با GPS اندازه گرفته شده که در ارتفاع سنجی در صدی خطا بر اثر تغئیرات دما و فشار هوا وجود دارد ولی از ارتفاع سنجهای بارومتریک قدیمی بسیار دقیقتر است)

ردیف نام قله N E ارتفاع به متر
1 قاش مستان 309 ، 57 ، 30 10 ، 26 ، 51 4440
2 مورگل 45 ، 57 ، 30 29 ، 25 ، 51 4437
3 حوض دال 32 ، 54 ، 30  48 ، 28 ، 51 4350
4 برج آسمانی 47 ،56 ، 30 11 ، 25 ، 51 4340
5 قله قدویس 149 ،03 ، 31 810 ، 20 ، 51 4330
6 کرسمی شرقی 25 ، 55 ، 30 0 ، 29 ، 51 4321
7 تنگه راه 22 ، 55 ، 30 41 ، 28 ،51 4313
8 پازن پیر 310 ، 47 ، 30                                            96 ، 38 ، 51 4288
9 کل خرمن 348 ، 50 ، 30 12 ، 35 ، 51 4238
10 کپیری 59 ، 55 ، 30 13 ، 27 ،51 4230
11 گردنه مورگل 127 ، 57 ، 30 513 ، 25 ، 51 4206
12 رمبسه 429 ، 47 ، 30 482 ، 38 ، 51 4166
13 کرسمی غربی 37 ، 56 ،30 39 ، 26 ، 51 4160
14 برف کرمو 878 ، 51 ، 30 24 ، 33 ، 51 4149
15 نول شمالی 359 ، 49 ، 30 784 ، 36 ، 51 4134
16 نول جنوبی 437 ، 48 ، 30 481 ، 36 ، 51 4091
17 تاپو 161 ، 48 ، 30 814 ، 37 ،51 4068
18 نمک 955 ، 50 ، 30 301 ، 34 ، 51 4059
19 قاش سرخ 437 ، 48 ، 30 844 ، 36 ، 51 4025
20 آبشار توف شاه 29 ، 57 ، 30 25 ، 25 ، 51 3944
21 گردنه سی چانی 26 ، 53 ، 30 46 ، 29 ، 51 3785
22 چشمه توف شاه 17 ، 57 ، 30 15 ، 25 ، 51 3438
23 گردنه بیژن 684 ، 52 ، 30 446 ، 31 ، 51 3208
24 رگ شاه 0 ، 57 ، 30 02 ، 25 ، 51 2817
25 منطقه بن رو (باوی) 14 ، 56 ، 30 15 ، 25 ،52 2816
26 چشمه میشی 336 ، 52 ، 30 327 ، 30 ، 51 2639
27 روستای سیور 111 ، 06 ، 31 124 ، 25 ، 51 2106

 

 

منبع : سايت گروه كوهنوردي ردپا - شیراز , کتاب "راه های صعود به قلل دنا"

دیدگاه‌ها  

# محبوبه 1392-03-08 19:58
مطالب خیلی عالی بود.. کارمو خیلی راه انداخت! ;-)
ممنون.. :-)
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# دئنا 1392-04-04 11:54
درود
من ساکن همین دیارم دنا و سی سخت
بسیار زیبا نگاشتید
سپاس
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# محمدرضا 1392-04-06 16:15
من تو فيق فتح بعضي از قلعه هاي دنا را داشته ام فوق العاده زيبا و تماشايي هستند وبعد از فتح هركدام از آنها بدليل عظمت و زيبايي بايد گفت فتبارك الله احسن الخالقين
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# فاطمه 1392-04-12 12:07
وقتی ادم توفیق پیدا میکنه بره این رشته کوه ها با نمام وجودش به عظمت خداوند پی میبره.مطالب عالی بود ممنونم :-)
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# reza 1392-05-06 11:22
کارتون حرف نداره ، می خواستیم تابستون صعود کنیم ولی اطلاعاتمون کافی نبود ولی با وجود سایت شما کار ما راحت شد!
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# عرشیا 1392-07-11 15:25
تازه ازدنا برگشتم
تاحدود4200روزدم
ازروستای خفرسمیرم اصفهانم رفتم
خیلی خوب بود جاتون خالی بود
ولی خیلیم سخت بود
شکر خدا
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# بهزاد کاظمی 1392-08-16 14:01
با سپاس از اطلاعات جالبی که به مخاطب ارایه کرده اید که فکر کنم در فضای مجازی بهترین اطلاعات موجود باشد و با کمترین اشتباهات و ایرادهای جزیی که می توان کامل ترش کرد.
همین که تصور غلط قله بودن دنا رو اصلاح کرده اید بسیار با ارزش است.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# گروه كوهنوردى مركز بهداشت استان ك. ب 1392-08-23 15:13
از اينكه به اين زيبايي اطلاعات فنى قلل ايران از جمله زاگرس( دنا) را در اختيار ايران دوستان و ايران گردان و كوهنوردان قرار مى دهيد بسيار سپاسگزاريم و مفتخريم كه از ساكنان اين دياريم واز قدىمى ترين بازماندگان آريائيان ايرانيم وميزبان شما خوبان خاك پايتان توتيا چشمانمان باد
در ضمن آماده هرگونه راهنمايي و كمك به دوستداران دنا هستيم
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# Dorsa 1392-09-10 19:38
ممنون خیلی عالی بود
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# سحر 1392-12-04 22:25
بسیار عالی بود.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# آریا 1393-01-21 13:58
سپاسگذارم از مهرتان
پیروز باشید و پایدار
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# تبریزی 1393-03-17 09:25
از اطلاعات جامع شما نهایت تشکررادارم
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# لقمان محمدامین زاده ازمهاباد آذربایجانغربی 1393-03-21 00:48
واقعا" زحمت کشیده اید بسیار متشکریم ازطرف هیات کوهنوردی شهرستان مهاباد وهمچنین گروه کوهنوردی قلندری شهرستان مهاباد باسابقه 52سال کوهنودری اززحمات واطلاعات ارایه شده شما سپاس گزاریم به امید آنکه امسال بتوانیم هیات کوهنوردان مهاباد را مهمان شما وقله های دنا باشیم
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# بیات 1393-03-28 11:58
سلام، هفته گذشته قله حوض دال رو صعود کردیم، جای همه خالی، برای من که صعودهای متعددی به ارتفاعات البرز داشتم ، طبیعت متمایز منطقه دنا بسیار برایم جالب بود، اما جای تعجب این بود که محدوده پناهگاه (زیر قله حوض دال) تبدیل شده بود به زباله دانی!!!! مگر غیر از کونورد کسی دیگر هم به این ارتفاع سر میزند؟؟؟؟!!! به هر جا چشم می انداختی انبوهی از بطریهای آب، قوطیهای کنسرو و........ داخل پناه گاه هم تا تونسته بودند با اسپری یادگاری نوشته بودند. کثیف ترین پناهگاه کوهنوردی!!! از همه باید بنالیم از کوهنوردان نادان به مسایل زیست محیطی هم باید بنالیم !!! لطفا در این خصوص بیشتر اطلاع رسانی و مقالات آموزشی قرار دهید. با تشکر
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# محرم سلطانی 1393-04-08 14:43
سپاسگزار از مطالبی که ارائه کردید . بسیار قابل استفاده بود انشاالله بعد از صعود قله قاش مستان به دیدار سایت شما خواهم امد .
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# خوزستان رامهرمز 1393-04-21 10:27
سلام بر دوستان بسیار عالی استفاده کردیم انشاالله موفق باشید گروه ما برای اولین بار قصد صعود داریم
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
# رضا 1393-05-27 22:52
باسلام مطالب جالب و زیبایی بود ما قله قاش مستان را از مسیر خفر یک روزه در 12ساعت کوه پیمایی کردیم
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه